Plezier in lezen?

Kinderen lezen graag. Althans, tot hun dertiende dan. Op de een of andere manier raken tieners vanaf die leeftijd hun plezier in lezen kwijt. Het is soms zelfs zo erg dat kinderen tot de middelbare school meer boeken lezen, dan dat ze daarna de rest van hun hele leven zullen doen. En dat is zonde. Blijkbaar gaat er op de middelbare scholen iets fout waardoor het lezen van boeken lang niet meer zo leuk wordt gevonden als ‘vroeger’ op de basisschool. Bij deze een pleidooi om jonge lezers het plezier in lezen terug te geven in plaats van hen dat leesplezier te vergallen.

Het Nederlandse schoolsysteem verziekt de leesmentaliteit van de jeugd en bederft het plezier in lezen, met een totale ‘ontlezing’ als gevolg. Deze ‘ontlezing’ gaat zelfs zo ver, dat er al geklaagd wordt over zogenaamd te lange stukken tekst van hooguit twee bladzijden die in de schoolkrant staan. Het is ontzettend jammer dat jongeren tegenwoordig nauwelijks nog boeken lezen voor de lol en liever prullevisie kijken of achter de computer zitten.

‘Dat ligt aan het leersysteem!’ roepen veel leerlingen. Voor Nederlands mag men alleen nog maar boeken lezen die op ‘het lijstje’ staan. Daarvan moeten dan talloze boekverslagen en ‘verwerkingsopdrachten’ worden gemaakt en krijgen velen ook nog eens een pittige overhoring bij een mondeling examen over de gelezen boeken. In de tweede fase moeten leerlingen voor buitenlandse talen (Duits, Engels en Frans) zo’n 200 bladzijden per vak per jaar én een heel boek in die taal lezen, omdat dit de leessnelheid zou bevorderen. Dit zogeheten ‘extensief lezen’ neemt veel tijd in beslag en gaat ten koste van het gewone huiswerk.  

Door alle regeltjes, voorschriften en vooral tijdgebrek worden leerlingen gedwongen te werken op een manier die het meest efficiënt is: snel lezen, vlug een boekverslag maken en gauw een verwerkingsopdracht naar behoren zien te krijgen. Daarmee ga je voorbij aan de werkelijke essentie van lezen; in de haast om het boek op tijd uit te krijgen lees je als het ware langs het verhaal en mis je de belangrijke dingen waarvan je juist iets moet leren. Er wordt niet gelet op goede passages, filosofische stukjes stemmen niet tot nadenken, de diepere betekenis van het gelezene snappen we niet, want, geen tijd, geen tijd! Dan maar even snel een uittreksel van het boek uit je hoofd leren, om toch nog een paar van die diepere betekenissen te proberen te begrijpen. En zodra je een boek dan eindelijk uit hebt, weet je niet meer of en waarom je het nou wel of niet een mooi boek vond. Zo moet het dus niet.

Lezen is goed voor je. Het maakt je aan het lachen en huilen en het laat je meevoelen met personages. Lezen doet je fantaseren over de afloop van het verhaal en boeken leren je de nodige levenswijsheid. Lezen maakt je ook slimmer: Amerikanen gebruiken slechts 8000 woorden in hun dagelijkse taalgebruik en zijn daardoor gemiddeld een stuk dommer dan Nederlanders, die dagelijks gemiddeld ruim 30.000 woorden gebruiken. Kinderen moeten – net als op de basisschool – voor hun plezier kunnen lezen op de middelbare school en de periode daarna uit boeken die zij zelf uitkiezen. Het huidige onderwijssysteem moet veranderen door al die onzinnige ‘verwerkingsopdrachten’ en verplichte boekenlijstjes af te schaffen. Door de vervelende leesverplichtingen te schrappen kunnen we de ‘ontlezing’ nog stoppen. Maak lezen weer sexy door de lezers zelf te laten kiezen wat ze willen lezen! Geef de jonge lezers het plezier in lezen terug! 

---