Een bijzonder Zweeds ijsje

Afgelopen zomervakantie waren mijn vriendin Annemieke en ik op kampeervakantie in Zweden. In een klein dorpje met de sprookjesachtige naam Åsa aten wij een wel heel bijzonder ijsje. Een beschrijving van een unieke ervaring die ons het ijsje heerlijk deed smaken.

Na een gezellig etentje wilden wij nog even lekker een ijsje halen bij een ijssalon pal naast het restaurant. Omdat het al tegen negenen liep en het – vermoedelijk – beherende echtpaar van de ijssalon buiten voor de ijswinkel een sigaretje zat te roken, nam ik aan dat ze gingen sluiten dan wel al gesloten waren. Annemieke liep gewoon naar binnen, nieuwsgierig als altijd, maar zelf twijfelde ik of ik naar binnen wilde gaan.

Vlak voor de ingang sprak de man van het echtpaar mij aan. De Viking, met een rossige baard, stevige bierbuik en een norse uitstraling keek mij vervolgens vragend aan. Wat hij zei, verstond ik niet, want ik had mijn Cochleair Implantaat (CI) niet op. Ik waagde het erop, en gebaarde al vragend kijkend duidelijk de gebaren voor open en gesloten. De Viking leek mij te begrijpen, want hij deed het gebaar voor open met lakse handen na, terwijl hij aanstalten maakte om op te staan.

De ijscoman liep met ons mee naar binnen en vanachter de bakken met ambachtelijk geproduceerd ijs gebaarde hij iets met een vuist vanaf zijn kin. Ik dacht dat hij bedoelde te zeggen dat hij een oude man was, maar pragmatisch gezien sneed dat geen hout. Annemieke dacht dat zijn gebaar wel erg veel leek op het Zweedse gebaar voor jong. Het had echter net zo goed ook kunnen zijn dat de ijsverkoper probeerde zijn waar aan ons te verkopen door zoiets te gebaren als: ‘IJS! HEERLIJK IJS!’ Ongeveer zoals een groenteboer op de markt zijn groente schreeuwend aanprijst. Maar Scandinaviërs staan nou niet bepaald bekend om hun gebruik van gesticulaties en gebaren, dus hij had toevallig ook gewoon jeuk aan zijn kin kunnen hebben…  

Annemieke had – zoals gewoonlijk – de grootste moeite om een keuze te maken uit het uitgebreide assortiment ijssmaakjes. De man zag Annemieke twijfelen, pakte een klein plastic ijslepeltje en gebaarde: ‘JIJ KIJKEN.’ Hierop stak hij het lepeltje vragend in de lucht terwijl hij zijn andere hand uitgestrekt over de ijsbakken bewoog, als ware het een uitnodiging. Annemieke mocht proeven! En ik natuurlijk ook. De ijsjesverkoper schepte kleine stukjes proefijs uit een paar van de bakken met een hand achter zijn rug zodat het leek alsof hij een on-noormanse doch plechtige en garde-beweging maakte.

Annemieke koos uiteindelijk voor een bakje met een bolletje mango en een bol walnoot voor ons tweetjes. Uiteraard wilde Annemieke – zoals gewoonlijk – slagroom op het ijs, wat ze duidelijk maakte door een soort tol in de lucht te gebaren. De man leek het te snappen, want hij toverde vervolgens een zilveren slagroombeker uit een koelkast tevoorschijn. Hij hield hem vragend omhoog en Annemieke stak haar duim op. Geen nepslagroom uit een spuitbus voor ons!

Nadat hij de slagroom op het ijsje had gedraaid, keek hij ons verlekkerend aan. Hij zal vast wel wat stevige smakgeluiden hebben gemaakt toen hij met zijn tong een paar overdreven rondjes over zijn lippen draaide. Daarna pakte hij een blauw en een rood lepeltje en stak die in het ijselijk geheel. Hij tikte de blauwe aan en wees naar mij. Hij tikte de rode aan en wees naar Annemieke. Het werd zo wel een heel romantisch ijsje.  

Toen we wilden betalen, gesticuleerde de man: ‘GELD IK VERZAMELEN EEN-HELE-BERG.’ In een rekenmachine, die naast de kassa lag, typte hij het bedrag in voor de twee bolletjes ijs en de slagroom toe. Het bedrag op de calculator liet hij aan ons zien. Hierop gebaarde ik mijn wijsvinger tot bijna tegen mijn duim, waarmee ik uiteraard bedoelde te gebaren dat hij helemaal geen berg met geld van ons ging krijgen. Vanwege de uitstekende service deed Annemieke wat wisselgeld in het fooienpotje.

Wat de ijsverkoper vervolgens liet zien, laat zich niet makkelijk vertalen. De man keek ons vragend aan en gooide zijn handen een beetje de lucht in, alsof hij wilde zeggen: ‘het is hopeloos en ik kan er niets aan doen.’ Het had wel wat weg van een algemeen vraaggebaar, en als student taalwetenschappen beredeneerde ik vanuit de pragmatiek dat hij wel eens zou kunnen willen weten waar wij vandaan kwamen. Ik gebaarde en zei hardop ‘Holland.’ Het bleek een schot in de roos, want vervolgens keek hij mij aan, knikte eventjes, staarde kort omhoog naar het plafond, en zei toen duidelijk articulerend: ‘Bedankt!’ Dat zal ongetwijfeld wel met een Zweeds accent geweest zijn, maar ook dat heb ik niet kunnen horen. Hierop bedankten wij de tofste ijsverkoper van Zweden terug.

In het ijscafeetje zaten we heerlijk te smullen van ons romantische ijsje, terwijl het beherend echtpaar ondertussen wat opruimde. De man liep een keer langs ons en stak vragend zijn duim omhoog: ‘Smaakt het?’ Ik gebaarde lekker en een sublissimo op zijn Italiaans door een O-hand vanaf mijn lippen te openen tot een 5-hand, alsof ik een bloem vanaf mijn lippen opende. Hij liep hierop grinnikend weg. Kort daarna hadden Annemieke en ik het ijsje op. We zwaaiden naar het – vermoedelijke – ijscafébeheerdersechtpaar en keerden met een fijn gevoel tentwaarts. Het was een van de meest bijzondere ijsjes die ik ooit heb gegeten!

---